24 Haziran 2012 Pazar

Türk Tarihi Kronolojisi XVI / Şevket Koçsoy (ms 1912-ms 1918)

1912
1912    Kazaklar arasında, Alaş Orda partisi kuruldu.
1912    1912-1913 Mustafa Kemal, Balkan Savaşları dolayısıyla Trakya ve Çanakkale’de çeşitli görevlerde bulunmuştur. Bolayır’da kurulan kolordunun hareket şubesi müdürlüğüne getirildi.
1912    Balkan Savaşları başladı.
Mart 1912 Türk Ocağı 190 askeri tıbbiye öğrencisinin teşvik ve teşebbüsüyle ve dönemin önde gelen Türk Milliyetçisi aydınlarından Mehmet Emin (Yurdakul), Dr. Fuat Sabit (Ağacık), Ahmet Ağaoğlu ve Yusuf Akçura tarafından İstanbul’da kuruldu (25 Mart 1912). İstanbul’un işgal edilmesi üzerine mensupları Anadoluya geçerek Kurtuluş Savaşına katıldılar, Ocağın faaliyetleri sekteye uğradı. Ocak ancak 1924’te Ankara’da yeniden açıldı.

Nisan 1912 II. Dönem Meclis-i Meb’usan toplandı (18 Nisan 1912 Osmanlı).
Temmuz 1912 Japon İmparatoru Meiji 59 yaşında kanserden öldü (5 Temmuz 1912).
Ekim 1912 Uşi Anlaşması imzalandı. Trablusgarp Savaşı sonunda, Osmanlı Devleti ile İtalya arasında imzalanan anlaşma gereğince; Trablusgarp ve Bingazi, İtalyanlara bırakıldı (15 Ekim 1912).
Kasım 1912 Arnavutluk bağımsızlığını ilan etti (28 Kasım 1912).
1913
1913    1913-1915 Mustafa Kemal, Balkan Savaşlarından sonra Sofya Ateşe Militerliği’nde bulundu.
1913    İttihatcılar, sadrazam Kamil Paşa’yı uzaklaştırarak yerine Mahmut Şevket Paşa’yı getirdiler. (Babıali Baskını ile)
1913    Bir Bilim ve Sanat Akademisi olarak hizmet vermeyi amaçlayan Türk Bilgi Derneği kuruldu. Dernek ayrıca İstanbul’da 6 sayısı çıkan Bilgi Mecmuası adında bir dergi çıkardı.
1913    Macaristan’da “Turan Mecmuası” yayımlanmaya başladı. Derginin asıl amacı, Turan dilleri, tarihi ve halkbilimi üzerine bilimsel araştırmalar olmakla birlikte, belli siyasi amaçları da vardı. Gerçekte nihai amacı kabaca, ‘Volga, Hazar Denizi, İran ve Altay Dağlan arasındaki bölgede’ bir Turan Devleti’nin kurulmasıydı. İlk sayısının başlık künyesinde ‘Turan Mecmuası, Turan Cemiyeti’nin Ayhk Organı (TURÂN A Turâni Târsasâg Magyar Âzsiai Târsasâg Follyoirata)’ yazısı yer alıyordu. 1918’den itibaren Almanca, Macarca olarak, Turan, ‘Doğu Avrupa-Yakın ve Ortadoğu Çalışmaları, Süreli Yayını’dır ifadesi eklendi. 1924’te ayrıntılı bir Fransızca altyazıyla dergi, ‘Turan halklarının tarihi, etnografyaları, siyasî durumları ve edebiyatları yanı sıra, Batıyla kültürel esinleri ve tarihsel bağlarına’ değindiğini ileri sürüyordu. Dergi, özellikle 610 milyon Turanlının bulunduğu iddiasıyla Turan ülküsünün pratikte uygulanabilir olduğuna okuyucuyu ikna etmeye çabalıyordu.
Ocak 1913 Sadrazam Kamil Paşa’yı görevinden uzaklaştıran İttihatçılar, yerine Mahmut Şevket Paşa’yı getirdiler (23 Ocak 1913 Osmanlı).
Mayıs 1913 I. Balkan Savaşı sona erdi (30 Mayıs 1913).
Haziran 1913 Sadrazam Mahmud Şevket Paşa öldürüldü (11 Haziran 1913). Yeni Sadrazam olarak Said Halim Paşa göreve başladı (Osmanlı).
Haziran 1913 II. Balkan Savaşı başladı (29 Haziran 1913).
Eylül 1913 II Balkan Savaşından sonra Bulgaristan ile İstanbul Antlaşması imzalandı (29 Eylül
1913).
Kasım 1913 II. Balkan Savaşı’ndan sonra, Yunanistan ile Osmanlı Devleti arasında Atina Antlaşması imzalandı (14 Kasım 1913).
1914
1914    Enver Paşa, Ahmet İzzet Paşa’nın yerine Harbiye Nazırı oldu.
1914    İsmail Gaspırınski (İsmail Gaspıralı, 1851-1914) öldü.
1914    Rusya’yı 1895 yılında Fransa, 1907’de ise İngiltere ile bir ittifak yapmaya iten Balkanlar’daki Rus-Alman rekabeti, I. Dünya Savaşı’nı başlatan sebeplerden biri oldu.
1914    İngiltere, Kıbrıs’a tamamen el koydu.
Mart 1914 Balkan Savaşı sonunda Osmanlı Devleti ile Sırbistan arasında İstanbul Antlaşması imzalandı (13 Mart 1914).
Mayıs 1914 III. Dönem Meslis-i Meb’usan açıldı (14 Mayıs 1914 Osmanlı).
Haziran 1914 Rusya Müslümanlarının IV. Kurultayı (Petrograd, 15-25 Haziran 1914).
Temmuz 1914 Rusya ve Merkezi Güçler arasında Savaş başladı (Temmuz 1914).
Ağustos 1914 I. Dünya Savaşı için Türkiye ile Almanya arasında ittifak antlaşması imzalandı (2 Ağustos 1914).
Ekim 1914 Osmanlı İmparatorluğu’nun Birinci Dünya Savaşı’na girişi. Mondros Mütârekesi: 30 Ekim 1918 (29 Ekim 1914-30 Ekim 1918)
Kasım 1914 Bahriye Nazırı Cemal Paşa, (nazırlık görevi üzerinde kalmak üzere) Suriye’deki 4. Ordu Komutanlığ’na atandı (18 Kasım 1914 Osmanlı).
Kasım 1914 Cihâd-ı Mukaddes İlânı ve Fetvası (Osmanlı). (23 Kasım 1914).
Aralık 1914 Mesudiye zırhlısı, Çanakkale’de, bir İngiliz denizaltısı tarafından batırıldı (13 Aralık
1914).
1914-1918 Birinci Dünya Savaşı yılları.
1915
1915    Alfred Wegener, "Kıtaların Kayması Teorisi”ni yayımladı.
1915    M. Kemal, Sofya’dayken Tekirdağ’da 19. Fırkra adını alacak olan bir Tümen’in kumandanlığına atandı. M. Kemal, Çanakkale Savaşları [Şubat 1915-Ekim sonu 1915] (Şubat 1915 İngiliz ve Fransızlar topla dövmeye başladı. 18 Mart 1915 denizden büyük bir harekat oldu başarısız kaldı.)’nda büyük yararlıklar göstermiş: 25 Nisanda düşman Gelibolu Yarımadası’na çıkarma yapmıştır. Arı Burnu-Anafartalar Muharebeleri.
Şubat 1915-Ekim 1915 Çanakkale Muhâreberleri. Şubat 1915 İngiliz ve Fransızlar topla dövmeye başladı. 18 Mart 1915 denizden büyük bir harekat oldu başarısız kaldı (Şubat 1915-Ekim
1915).
Mart 1915 İngiltere, Fransa ve Rusya arasında Boğazlar’ın taksimini öngören İstanbul Antlaşması imzalandı (4 Mart 1915).
Mayıs 1915 Ermeniler Van’da büyük bir katliama giriştiler (3 Mayıs 1915).
Mayıs 1915 Yer Değiştirme (Tehcir) Kanunu çıkarıldı. (27 Mayıs 1915, Osmanlı, Ermeni).
Mayıs 1915 Tehcir Kanunu çıkarıldı ve isyancı Ermeniler çeşitli yerlerde iskan edildi (14 Mayıs
1915    Osmanlı, Ermeni).
1916
1916    Müttefik Kuvvetleri, Seddülbahir’den çekildi (Türkiye).
1916    Orta Asyalılar, Rus ordusunda işçi olarak çalıştırılmak için askere alma kararına karşı ayaklandılar. Bu ayaklanma, Ruslar’ın pek çok Kazak’ı katletmesine sebep oldu.
1916    Tatar Kâzî Abdurreşit İbrahim, Ali Hüseyinzade ve Yusuf Akçuraoğlu gibi Tatarlarla, Azeri Ahmet Ağaoğlu Lozan’da, Rusya Hücreler Ligası (League of the Allogenes of Russia)’nda bir araya gelip, Birleşik Devletler Başkanı Wilson’a Rusya’daki dinsel, kültürel ve sosyo-ekonomik baskıya dikkat çeken bir dilekçe takdim ettiler.
1917
1917    Mustafa Kemal, Hicaz Seferi Kuvvetler Komutanlığına atandı
1917    Balfour Deklerasyonu yayınlandı. Britanya Hükumeti, Filistin’de, bir Milli Yahudi Devleti’nin kurulması için desteğini açıkladı.
1917    Mustafa Kemal, Hicaz Kuvve-i Seferiyyesi Kuvvet Komutanlığına tayin edildi.
Şubat-Mart 1917 Rusya’da “Şubat” İhtilâli vuku buldu. Petrograd (St Petersburg)’da isyan başladı. Çar Nicholas tahtı bıraktı. Prens Lvov yönetiminde geçici Vilayet Hükumeti kuruldu. Hükumet ile Petrograd Sovyet’i arasında güç mücadelesi başladı (Şubat/Mart 1917). İhtilalin adından Vilâyet Hükûmeti’nin Taşkent Komitesi ile İşçiler ve Köylü Temsilcilerinin Taşkent Sovyeti kuruldu (27 Şubat-12 Mart 1917).
Mart 1917 Kazan’da Müslüman Merkezî Şurası’nı kurma toplantısı ve Kazan Millî Şurası’nın kuruluşu (7-20 Mart 1917).
Mart 1917 Şubat Devriminden hemen sonra Duma’daki Türk Delegeler ve diğer birkaç grup Rusya’da Müslümanlar Genel Kongresi’ni toplamak için St. Petersburg’da bir Rusya Müslümanları Geçici Merkez Bürosu oluşturdular (15-17 Mart 1917).
Mart-Nisan 1917 Kırım Akmescit’te Kırım Tatarları için Millî Muhtariyet ilanı toplantısı (25 Mart-7 Nisan 1917).
Nisan 1917 Lenin Petrograd’a geldi. Bütün yetkilerin Sovyetler’e geçtiğini; savaşın sona ereceğini; köylüye toprak dğıtılacağını; fabrikaların kontrolünün işçilere verileceğini ilan etti. Bolşevik Parti, Rusya dahilindeki bütün milletlerin ayrılabilme ve bağımsız devletler kurabilme haklarını desteklediğini ilan etti (Nisan 1917).
Nisan 1917 Orenburg’da I. Kırgız Birliği (Kazak Birliği) Kongresi yapıldı (Nisan 1917).
Nisan 1917 Taşkent’te yapılan I. Orta Asya Müslümanları Kongresi, Rus kolonizasyon siyasetinin durdurulması ve gasbedilmiş topraklarının iâdesini talep ett (16-23 Nisan 1917).
Nisan 1917 Bakü’de Ali Mercan Topçubaşı başkanlığında Kafkasya Müslümanları toplantısı (1629 Nisan 1917).
Nisan 1917 Orenburg’ta Alihan Bükeyhan başkanlığında I. Kazak Kurultayı (1-14 Nisan 1917). Bu kurultay’a katılamamış olan diğer Kazaklar ise 18 Nisan-1 Mayıs 1917 tarihinde Verniy/Alma Ata’da Caynak’ın başkanlığında ayrıca toplandılar.
Nisan 1917 Kazan’da Fuat Tuktar başkanlığında; Rusya’nın Federatif Halk Cumhuriyeti olması ve de Rusya’da her halkın Ruslarla eşit olmalarını talep eden toplantı (9-22 Nisan 1917).
Nisan 1917 Ufa’da I. Ufa Müslümanları Kurultayı ve Müslümanlar Arasında Vatandaşlık Fikrini Yayma Teşkilatı’nın kurulması (13-17/26-30 Nisan 1917).
Nisan-Mayıs 1917 Kazan’da Müslüman Harbî Şurası toplandı (27-30 Nisan/10-13 Mayıs 1917). (1-11 Mayıs 1917 Moskova I. Bütün Rusya Müslümanları Kurultayı’nda görüşülmesi gereken konuları tesbit için).
1-11 Mayıs 1917 Kafkasyalı Ahmet Salih’in başkanlığında Rusya’daki bütün Türkler’in siyasi, sosyal, kültürel kurum/dernek ve temsilcilerinin katılımıyla, I. Tüm Rusya Müslümanları Kurultayı yapıldı: Moskova’da gerçekleşti ve bu Kongreye 800 civarında delege katıldı. Bu kongre, Müslüman dayanışması ve Türk temsilcilerinin egemenliğini gösterme girişiminde oldukça etkileyici bir örnek oluşturdu. Kongre toplumsal bir reform ya da din (örneğin kadınların konumu) gibi, birbirinden oldukça ayrı düşüncelerin uzlaştırılması hususunda bir hayli zorlandı. Ancak; ilk eğitimin yerel dilde olması ve sonraki eğitimin de Gaspıralı’nın Tercüman’ındaki ‘Pantürk’ dille sürmesi gibi konuları da kapsayan ulusal varlıkların oluşumu meselesinde açıkça geniş bir destek gördü (1-11 Mayıs 1917).
Haziran-Temmuz 1917 Simbirsk’te Çuvaş Kurultayı (20-28 Haziran/1-11 Temmuz 1917).
Haziran 1917 Başkurt Millî Şurası kuruldu (Haziran 1917).
Haziran 1917 Astrahan’da A. Mihaylov İderov’un Kalmuklar için Muhtariyet talebi toplantısı (Haziran 1917).
Temmuz 1917 Sultan V. Mehmed Reşad vefat etti (4 Temmuz 1917 Osmanlı).
Temmuz 1917 Kazan’da I. Bütün Rusya Müslümanları Harbî/Askerî Şurası (17-22 Temmuz
1917).
Temmuz-Ağustos 1917 Orenburg’da Zeki Velidi Togan başkanlığında I. Başkurt Kurultayı toplandı (20-25 Temmuz/3-8 Ağustos 1917).
Temmuz-Ağustos 1917 Kazan’da Bütün Rusya Müslümanları Ulema Nedvesi (Din Adamları Kurultayı) (18-26 Temmuz/31 Temmuz-8 Ağustos 1917).
Temmuz 1917 Kazan’da II. Bütün Rusya Müslümanları Kurultayı (21-31 Temmuz 1917).
Temmuz 1917 Kazan’da daha önce toplanmış olan Askerî, Dinî ve II. Bütün Rusya Müslümanları Kurultayı’nın ortak oturumu ile yapılan toplantıda, İç Rusya (İdil-Ural) Müslümanları Millî-Medenî Muhtariyet İlanı (22 Temmuz 1917).
Temmuz 1917 Orenburg’da II. Kazak Kongresi yapıldı (21-26 Temmuz 1917).
Temmuz 1917 Bolşevikler, Petrograd’da yönetimi ele geçirdiler. Troçki tutuklandı, Lenin gizlendi. Vilayet Hükumetinin başına Kerenski geçti (Temmuz 1917, Rusya).
Ağustos-Eylül 1917 Kazan’da teşkil edilmiş olan Millî Muhtariyet Heyeti Ufa’ya geçerek burada faaliyetlerine başladı (28 Ağustos/10 Eylül 1917).
Ağustos-Eylül 1917 Ufa’da II. Başkurt Kurultayı (28-29 Ağustos/10-11 Eylül 1917).
Eylül 1917 Taşkent’te yapılan II. Orta Asya Müslümanları Kongresi, Otonom Türkistan Federal Cumhûriyeti’nin teşkili teklifinde bulundu (3 Eylül 1917).
Eylül 1917 Kiyev’de Ukraynalıların önderlik ettiği Rusya’daki gayr-i Rus Kavimleri Kongresi yapıldı. Bu kongreye İdil-Ural, Kırım ve Kafkasya Müslümanlarının temsilcilerinden de katılanlar oldu (8-15/21-28 Eylül 1917).
Eylül 1917 Kornilov darbesi, işçilerin grevi yüzünden başarısız oldu. Kerensky Hükumeti zayıfladı (Eylül 1917, Rusya).
Ekim/Kasım 1917 Rusya’da Bolşevik "Ekim” İhtilâli vuku buldu (25 Ekim-7 Kasım 1917). Askeri İhtilal Komitesi ve Kızıl Ordu, Vilayet Hükumetinin bütün üyelerini tutuklayarak, hükumet binalarını ve Kışlık sarayı ele geçirdi. İkinci Bütün Rusya Sovyetleri Kongresi, yeni idari otorite olarak Halk Komiserleri Meclisi’ni kurdu. Lenin’in lideri olduğu mecliste, Troçki Savaş Komiseri, Yosef (Cugaşvili) Stalin (1879-1953) Millî Azınlıklar Komiseri idi. Öncelikle Köylüye toprak dağıtımı Kararnamesi düzenlendi. Bankalar millileştirildi ve milli borçlar reddedildi. Kurucu Meclis için yapılan seçimler, İhtilalci Sosyalist Parti’ye büyük çoğunluk kazandırdı. Bolşevikler azınlıkta kaldı. İhtilal’in ardından Taşkent Sovyeti, Taşkent Komitesi’nden gücü ele geçirdi.
Kasım 1917 Ataman Dutov komutasındaki Beyaz Kozaklar, Orta Asya’yı Avrupa Rusyası’ndan ayırdılar (Kasım 1917).
Kasım 1917 Finlandiya bağımsızlığına kavuştu (5-6 Kasım 1917).
Kasım 1917 Taşkent Sovyetleri’nin III. Mahallî Kongresi’nde, Müslümanlar’ın mahallî hükümetten atılması kararlaştırıldı (15 Kasım 1917).
Kasım 1917 Halk Komiserleri Sovyeti başkanı Lenin ve Milletler Komiseri Stalin’in imzalarıyla, Rus boyunduruğundaki milletlerin Rusya’dan ayrılabilme hakları ve Müslümanların İslamî ibâdetlerini serbestçe yapabilmelerine dair Bolşevik Beyannâmesi yayınlandı. (15, 20? Kasım 1917).
Kasım 1917 Taşkent Bolşevikleri, Taşkent Sovyeti’ne hakim olan Menşevikler ile rekâbet edebilmek için, Halk Komiserleri Konsülü’nü kurdular (19 Kasım 1917).
Kasım 1917 Moskova’da Müslüman Komünistleri Kongresi toplandı (4-12/17-25 Kasım 1917).
Kasım 1917 Başkurdistan’ın Muhtariyet ilanı ve Başkurt Millî Muhtar Hükumeti’nin teşkili (16/27 Kasım 1917).
Kasım 1917 Hokand’da yapılan IV. Orta Asya Müslümanları Kongresi, Otonom Türkistan Müslüman Geçici Hükûmeti’nin kurulması ile sona erdi (25-27 Kasım 1917).
Kasım/Aralık 1917 Ufa’da İç Rusya ve Sibirya Müslümanlarının Millet Meclisi açıldı. Başkanlığına Sadri Maksudi (Arsal) getirildi (20 Kasım/3 Aralık 1917 Pazartesi).
29    Kasım 1917 İdil-Ural devleti ilan edildi. Bu devlet 1918’de Bolşeviklerin millet meclisini dağıtmalarına kadar egemenliğini korudu (29 Kasım 1917).
Aralık 1917 Orenburg’da yapılan III. Kazak Kongresi, Kazak steplerinde Komünizmin yayılmasını engellemeye çalışan Alaş-Orda’nın liderliğinde bir Kazak Millî Hükümeti ilan etti (5-13 Aralık 1917).
Aralık 1917-Ocak 1918 III. Başkurt Kurultayı (20 Aralık 1917-4 Ocak 1918).
26 Aralık 1917 Rus çarlığı 1917 yılında Bolşevik ihtilâli ile parçalanınca Kırım’ın bağımsızlık yolu da açılmıştır. 9 Aralık 1917’de Kırım Tatar Milli Kurultayı toplanmış; 26 Aralık 1917’de Kırım Halk Cumhuriyeti’nin kurulduğu ilân edilmiştir. Kırım, Nisan 1918’de Almanlar tarafından da belli bir süre işgal edilmiş; 1920 yılının sonlarına doğru tekrar Bolşeviklerin eline geçmiştir.
1917-1918 Türkler, I. Dünya Savaşında, İngiliz Mareşal Allenby tarafından Filistin’den çıkartıldı.
1917-1922 V. İ. Lenin (Rusya Bolşevikleri ve Sovyetler Birliği ilk lideri).
1917-1991 Rusya’da Komünist Bolşevik yönetim dönemi.
1918
1918    Mustafa Kemal, Alman İmparatoru tarafından, birinci rütbeden Kılıçlı Cordon ve Prussu nişanı ile taltif edildi.
Ocak 1918 Rusya’da Kurucu Anayasa Meclisi Petrograd’da toplandı, fakat kısa süre sonra Kızıl Ordu tarafından feshedildi. Ukrayna bağımsızlığını ilan etti. Bunu takip eden aylarda Ermenistan, Azerbaycan, Beyaz Rusya, Latviya ve Litvanya’nın bağımsızlık ilanları takip etti (Ocak 1918).
Ocak 1918 Ukrayna Rusya’dan bağımsızlığını ilan etti. (Ocak 1918).
Ocak 1918 Bolşevikler’in Orenburg’u işgali ve Başkurt Hükumet üyelerinin tevkif edilmesi (5 veya 18 Ocak 1918). Bolşevikler zayıflayınca 7 Haziran 1918’de Başkurt hükumeti yeniden çalışmalarına başlar.
Ocak 1918 Ufa’da Millî Meclis, Muhtar İdil-Ural Devleti’ni ilan etti (6 Ocak 1918).
Ocak 1918 Kazan’da II. Bütün Rusya Müslüman Askerleri Kurultayı (8/21 Ocak 1918).
Ocak 1918 Muhtar İdil-Ural Devleti Anayasası ilan edildi (16 Ocak 1918).
Ocak 1918 Milletler Komiserliği’ne bağlı İç Rusya ve Sibirya Müslümanları İşleri Komiserliği adıyla bir Müslüman Komiserliği teşkili (17 Ocak 1918).
Ocak 1918 Taşkent Sovyetlerinin IV. Mahallî Kongresi, Hokand Hükûmeti’ne savaş ilan etti (Ocak 1918).
Şubat 1918 Ermeni komitacı Arşak, Bayburt’ta katliam yaptı (1 Şubat 1918, Türkiye).
Şubat 1918 Rusya’da Julyen takvimi yerine Gregoryen takvimi kullanılmaya başlandı (Şubat 1918).
Şubat 1918 Hokand Müslüman Hükümeti, Taşkent Sovyeti ve Kızıl Ordu tarafından dağıtıldı. Bu çatışmada pek çok Müslüman katledildi (18 Şubat 1918).
Şubat 1918 Bolşevikler’in Kızıl Ordu’yu kurma kararı (23 Şubat 1918).
Şubat 1918 Bolşevikler’in Merkezî Harbî Şura üyelerini tevkif kararları. Bunun üzerine Merkezî Harbî Şura üyeleri Kazan’da Bulak (dere) ötesine geçtiler. Kazan ikiye bölündü. Bolşevikler ve Askerî Şura taraftarları (27 Şubat 1918).
Şubat 1918 Basmacı Hareketi/isyanı başladı (Şubat 1918).
Şubat 1918-Eylül 1920 Basmacı İsyan Hareketi’nin ilk safhası. (Şubat 1918-Eylül 1920). [Basmacılık: Lügat anlamıyla çapul ve yağmacılık manasını hâvî olan bu kelime, daha sonra Türkistan Müslümanlarının Ruslar’a karşı giriştikleri Millî İstiklâl Hareketini karşılayan kavram haline gelmiştir.].
Mart 1918 Alman Bahar Harekatı başladı (21 Mart 1918).
Mart 1918 Bolşevikler, Sovyet Sosyalist Tatar-Başkurt Cumhuriyeti’ni kurdular. Daha sonra bazı iç sorunlar nedeniyle 29 Mayıs 1928’de Muhtar Tatar Cumhuriyeti’ne dönüştürdüler. SSCB’nin dağılmasıyla Tataristan’da da geniş çapta bir milli kurtuluş hareketi başladı. 1992’de Tataristan tam siyasi bağımsızlığını ilan etmiş ve Rusya’dan ayrılma niyetini bildirmiştir.Ancak Rusya Parlamentosu buna ret cevabı vermiştir. Bugün Tataristan Rusya Fedarasyonu’na bağlı özerk bir Türk cumhuriyetidir (23 Mart 1918).
Mart 1918 Bolşevikler’in Bulak Ötesi/Ardı Cumhuriyeti işgali ve Merkezî Harbî Şura’yı lağvetmesi (28 Mart 1918).
Mart 1918 Müslüman Komiserliği’nin Millî hareketi yoketme teşebbüsü (9 Mart 1918).
Mart 1918 Müslüman Komiserliği’nin Tatar-Başkurt Sovyet Cumhuriyeti kurma kararı (22 Mart 1918). Bu karar 13 Aralık 1919’da Komünist Partisi Merkez Komitesi tarafından iptal edilmiştir.
Mart 1918 Almanya ile Rusya arasında Brest-Litovsk antlaşması imzalandı. Rusya, Polonya, Finlandiya, Baltık toprakları, Ukrayna ve diğer birçok bölgeyi kaybetti. Rus Sosyal Demokrat İşçi Partisi, Rusya Komünist Partisi (Bolşevik) adını aldı (Mart 1918).
Mart-Nisan 1918-1921 Rusya’da, İç Savaş başladı (Mart-Nisan 1918). Rusya’da Troçki komutasındaki Kızıl Ordu ve Beyaz Rus kuvvetleri arasında İç Savaş yılları. Kızıl Ordu galip geldi.
Nisan 1918 Türkistan Otonom Sovyet Sosyalist Cumhûriyeti kuruldu (Nisan 1998).
Nisan 1918 Bolşevikler’in Ufa’da Millî Meclisi basmaları ve Millî idareye el koymaları (12/25 Nisan 1918).
Nisan 1918 Ermeni komitacılar, Kars’ın doğusundaki Subatan köyünde 750 Müslümanı şehit etti (25 Nisan 1918 Osmanlı, Ermeni).
Mayıs 1918 Ermeni komitacılar, Kars’ta, aralarında çocukların da bulunduğu 60 Müslümanı katletti (1 Mayıs 1918 Osmanlı, Ermeni).
Mayıs 1918 Azerbaycan’ın istiklâlini ilânı (28 Mayıs 1918).
Haziran 1918 Rusya’da Toplama kampları kuruldu (Haziran 1918).
Haziran 1918 Ermenilerin I. Dünya Savaşı’nda barış istemesiyle Batum Anlaşması imzalandı (4 Haziran 1918).
Haziran 1918 Azerbaycan-Osmanlı Andlaşması (4 Haziran 1918).
Temmuz 1918 VI. Mehmet Vahideddin Padişah oldu (4 Temmuz 1918 Osmanlı).
Temmuz 1918 Rus Çarı ve ailesi katledildi (Temmuz 1918).
Temmuz 1918 Rus Sosyal İhtilâlci Hükümeti, Taşkent Sovyeti’nin elinden Aşkabat’ı aldı ve İran’daki İngiliz kuvvetlerinden yardım/destek talebinde bulundu (Temmuz 1918).
Temmuz 1918 Sovyetler Birliği’nin yeni anayasası (geçici) yürürlüğe girdi. Çar ve ailesi öldürüldü (Temmuz 1918).
Eylül 1918 Sovyet Kızıl Ordusu Kazan’ı yeniden işgal etti (10 Eylül 1918).
Eylül 1918 Ufa’da, Rusya’daki Türk ve Müslüman hükumet ve siyasi partiler ile Müslüman olmayan milletlerin hükumet ve siyasi partilerinin katılımıyla bir Devlet Danışma Toplantısı yapıldı (823 Eylül 1918). Bir Kurucu Meclis Üyesi Kongresi teşkil edildi. Teşkil edilen 5 müdür arasında Amiral Kolçak da var idi. 5 Müdürden 4’ü 1 Ocak 1919’da tevkif edilince Rus Çarlığı’nı yeniden ihya etmek isteyen Kolçak tek lider durumuna geldi.
Eylül 1918 Nuri Paşa’nın Ruslar’ı yenerek Bakû’ye girmesi (15 Eylül 1918).
Eylül 1918 Bulgaristan, Selanik Ateşkes Antlaşması ile I. Dünya Savaşından çekildi (29 Eylül
1918).
Ekim 1918 Beyrut bağımsızlığını ilan etti (1 Ekim 1918).
Ekim 1918 Yugoslavya Cumhuriyeti kuruldu (17 Ekim 1918).
Ekim 1918 Mondros Mütârekesi’nin imzalanması (Osmanlı, 30 Ekim 1918).
Kasım 1918 Moskova’da yapılan Müslüman Komünistler Kongresi, Rus Komünist Partisi (RCP) içinde bir Müslüman Bürosu teşkil etti (Kasım 1918).
Kasım 1918 Türk Askerinin Musul’dan daha Kuzey’e çekilmesi için Türkiye’ye İngiliz notası (2 Kasım 1918).
Kasım 1918 İttihat ve Terakki Fırkası kendi kendisini feshetti (5 Kasım 1918 Osmanlı).
Kasım 1918 Ahmet İzzet Paşa’nın istifası üzerine, Tevfik Paşa yeni Osmanlı Hükümetini kurdu (11 Kasım 1918).
Kasım 1918 Macaristan Halk Cumhuriyeti ilan edildi (16 Kasım 1918).
Aralık 1918 Kral Alexander (Sırp kralı) Belgrad’da Sırp, Hırvat ve Slovenlerin ortak devletini kurdu. Başkenti Belgrad olan devlet, tarihe I. Güney-Slav (Yugo Slav) devleti olarak geçti (1 Aralık
1918).
Aralık 1918 "İstikbal” gazetesi, Faik Ahmet (Barutçu) tarafından Trabzon’da çıkarılmaya başlandı (10 Aralık 1918).
Aralık 1918 "Işık” adlı milli gazete Giresun’da çıkmaya başladı (16 Aralık 1918).
1918-1920, 1991 Azerbaycan Cumhûriyeti: Kurucusu Mehmed Emin Resulzâdedir. Kuzey Azerbaycan/Güney Kafkasya’da kurulmuş, Gence, sonra Bakû başkent olarak kullnılmıştır. Sovyet Rusya tarafından ortadan kaldırılmıştır.